‘Bij de volgende toon is het…’
Wie 002 draaide, kreeg geen telefoniste aan de lijn. Een kalme vrouwenstem noemde het uur, de minuten en de seconden. Daarna klonk de toon waarop klokken en horloges konden worden gelijkgezet.
Een klok die kon praten
De telefonische tijdmelding begon niet meteen als één landelijke dienst. In Haarlem kon men in 1930 al via de telefoon de tijd opvragen, aanvankelijk met een systeem van tonen. Den Haag kreeg in 1934 een echte sprekende klok. Elektrotechnicus F.H. Leeuwrik bouwde een apparaat dat woorden vanaf ronddraaiende, optisch afgelezen stroken combineerde.
De eerste Haagse stem was die van onderwijzeres Cor Hoogendam. Daardoor kreeg de installatie de bijnaam Tante Cor. In de volgende decennia verschenen tijdmelders in steeds meer telefoondistricten. Uiteindelijk werd 002 in heel Nederland het vertrouwde nummer voor de juiste tijd.
Losse woorden, één vloeiende zin
De stem hoefde niet iedere denkbare tijd afzonderlijk in te spreken. Uren, minuten en seconden waren als losse geluidsfragmenten opgenomen. De machine koos op het juiste moment de benodigde woorden en zette ze achter elkaar. Iedere tien seconden volgde een nieuwe melding.
Vanaf 1969 hoorde Nederland de stem van actrice en hoorspelregisseur Willy Brill. In 1992 werd de mechanische installatie vervangen door digitale apparatuur en sprak actrice Joke Driessen de nieuwe geluidsfragmenten in.
Tientallen miljoenen telefoontjes
002 was veel meer dan een aardigheidje. Klokken liepen minder nauwkeurig dan nu en veel mensen wilden weten of hun wekker goed stond. Ook bedrijven, omroepen en mensen die op een exact tijdstip moesten vertrekken gebruikten de dienst. In de glorietijd werd de tijdmelding tientallen miljoenen keren per jaar gebeld.
Rond de overgang naar zomer- of wintertijd was het bijzonder druk. De telefoon was dan de eenvoudigste manier om te controleren of de klok een uur vooruit of achteruit moest.
